EPR to skrót od Extended Producer Responsibility, czyli rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W Polsce używa się również określenia ROP – rozszerzona odpowiedzialność producenta.

Zasada EPR polega na tym, że przedsiębiorca wprowadzający produkty lub opakowania na rynek może ponosić odpowiedzialność za ich późniejsze zagospodarowanie po zużyciu. Może to oznaczać m.in. obowiązek rejestracji, prowadzenia ewidencji, raportowania ilości produktów lub opakowań oraz udziału w kosztach ich zbierania, recyklingu lub przetwarzania.

W przypadku sprzedaży zagranicznej obowiązki mogą powstać w kraju, do którego trafia produkt, opakowanie, sprzęt elektryczny, bateria lub akumulator. Przykładowo sprzedaż produktów w opakowaniach do Niemiec może wymagać realizacji obowiązków związanych z niemieckim systemem opakowaniowym, natomiast w innych krajach obowiązują odrębne rejestry i procedury.

Obowiązki EPR są regulowane na poziomie poszczególnych krajów. Oznacza to, że sprzedaż produktu do jednego państwa może powodować inne obowiązki niż sprzedaż tego samego produktu do innego kraju.

Nie należy zakładać, że rejestracja lub wykonanie obowiązków w Polsce wystarczy do prowadzenia sprzedaży w całej Unii Europejskiej. Każdy kraj może mieć własne rejestry, organizacje systemowe, terminy, zasady raportowania, wymagania dotyczące opłat oraz obowiązek ustanowienia lokalnego przedstawiciela.

Dlatego przed rozpoczęciem sprzedaży zagranicznej warto sprawdzić, jakie produkty są sprzedawane, w jakich opakowaniach trafiają do klientów oraz czy zawierają elementy powodujące dodatkowe obowiązki, np. baterie lub akumulatory.

Obowiązki EPR mogą dotyczyć nie tylko dużych producentów. W praktyce powinny je zweryfikować również mniejsze firmy, sklepy internetowe, importerzy, dystrybutorzy oraz sprzedawcy sprzedawców działających za pośrednictwem platform marketplace.

Obowiązki mogą dotyczyć m.in.:

• sklepów internetowych wysyłających produkty za granicę,

• sprzedawców działających za pośrednictwem platform marketplace,

• firm sprzedających produkty w opakowaniach,

• przedsiębiorców stosujących opakowania wysyłkowe,

• producentów i importerów,

• dystrybutorów produktów pod własną marką,

• firm sprzedających elektronikę,

• przedsiębiorców sprzedających baterie lub akumulatory,

• firm sprzedających produkty zawierające baterie,

• przedsiębiorców korzystających z magazynów zewnętrznych lub usług fulfilment.

Najczęstszym obszarem obowiązków EPR przy sprzedaży zagranicznej są opakowania. Obowiązki mogą powstać wtedy, gdy przedsiębiorca wysyła produkty do klientów w innym kraju i stosuje opakowania produktowe lub wysyłkowe.

Do opakowań mogą należeć m.in.:

• kartony i pudełka wysyłkowe,

• koperty kurierskie,

• folie, owijki i taśmy pakowe,

• wypełniacze papierowe lub z tworzyw sztucznych,

• opakowania jednostkowe produktu,

• opakowania zbiorcze,

• opakowania transportowe.

W przypadku sprzedaży internetowej znaczenie ma nie tylko opakowanie samego produktu, ale również opakowanie użyte do wysyłki. Dlatego przedsiębiorca powinien znać rodzaje stosowanych opakowań, materiały, z których są wykonane, oraz ich masę.

Obowiązki EPR mogą dotyczyć również sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Chodzi o sprzęt, którego działanie zależy od dopływu prądu elektrycznego, baterii, akumulatorów lub pól elektromagnetycznych.

Może to dotyczyć m.in.:

• elektroniki użytkowej,

• sprzętu biurowego,

• urządzeń gospodarstwa domowego,

• akcesoriów elektronicznych,

• urządzeń zasilanych bateriami,

• sprzętu oświetleniowego,

• narzędzi elektrycznych,

• zabawek elektronicznych,

• urządzeń sprzedawanych pod własną marką.

W zależności od kraju sprzedaż takiego sprzętu może wymagać rejestracji, raportowania ilości wprowadzanego sprzętu, realizacja obowiązków za pośrednictwem właściwego systemu EPR obowiązującego w danym kraju lub ustanowienia przedstawiciela.

Osobną grupą obowiązków są baterie i akumulatory. Obowiązki mogą powstać nie tylko wtedy, gdy firma sprzedaje same baterie, ale również wtedy, gdy sprzedaje produkty zawierające baterie lub akumulatory.

Dotyczy to m.in.:

• baterii sprzedawanych jako osobny produkt,

• akumulatorów,

• urządzeń z wbudowaną baterią,

• sprzętu z bateriami dołączonymi do zestawu,

• zabawek, narzędzi, akcesoriów i urządzeń zasilanych bateriami.

W praktyce jeden produkt może powodować kilka różnych obowiązków. Przykładowo urządzenie elektroniczne sprzedawane za granicę w kartonie i zawierające baterię może wymagać analizy obowiązków w zakresie opakowań, sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz baterii.

Platformy marketplace coraz częściej wymagają od sprzedawców potwierdzenia, że spełniają obowiązki EPR w krajach, do których oferują sprzedaż. Sprzedawca może zostać poproszony o podanie numeru rejestracyjnego, realizacja obowiązków za pośrednictwem właściwego systemu EPR obowiązującego w danym kraju albo wskazanie, że obowiązek został wykonany.

Brak wymaganych danych może utrudnić sprzedaż albo spowodować ograniczenie możliwości oferowania produktów na danym rynku. Dlatego przed rozpoczęciem sprzedaży przez marketplace warto sprawdzić, jakie obowiązki EPR dotyczą produktów i opakowań w danym kraju.

Zakres obowiązków zależy od kraju, rodzaju produktu, rodzaju opakowania, sposobu sprzedaży oraz ilości wprowadzanych produktów lub opakowań.

Do najczęstszych obowiązków mogą należeć:

• rejestracja w odpowiednim rejestrze,

• realizacja obowiązków za pośrednictwem właściwego systemu EPR obowiązującego w danym kraju,

• prowadzenie ewidencji opakowań, sprzętu, baterii lub akumulatorów,

• raportowanie ilości lub masy produktów,

• raportowanie masy opakowań według materiałów,

• uiszczanie wymaganych opłat systemowych,

• aktualizacja danych,

• przechowywanie dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązków,

• ustanowienie autoryzowanego przedstawiciela, jeżeli wymagają tego przepisy danego kraju.

Przedsiębiorca prowadzący sprzedaż zagraniczną powinien gromadzić dane, które mogą być potrzebne do rejestracji, raportowania i rozliczeń EPR.

Warto przygotować m.in.:

• listę krajów, do których prowadzona jest sprzedaż,

• rodzaje sprzedawanych produktów,

• informacje, czy produkty są sprzętem elektrycznym lub elektronicznym,

• informacje, czy produkty zawierają baterie lub akumulatory,

• rodzaje stosowanych opakowań,

• masy opakowań według materiałów,

• ilości sprzedanych produktów,

• dokumenty potwierdzające rejestracje, umowy i raporty.

Do najczęstszych błędów należy założenie, że obowiązki środowiskowe dotyczą wyłącznie sprzedaży krajowej albo dużych producentów. W praktyce obowiązki EPR mogą dotyczyć również niewielkich sklepów internetowych, jeżeli wysyłają produkty za granicę.

Częste błędy to m.in.:

• brak weryfikacji obowiązków przed rozpoczęciem sprzedaży do nowego kraju,

• pominięcie opakowań wysyłkowych,

• brak danych o masie opakowań,

• nieuwzględnienie elektroniki,

• pominięcie baterii dołączonych do produktów,

• założenie, że rejestracja w Polsce wystarczy w innych krajach,

• brak umowy z organizacją systemową,

• brak raportowania,

• brak aktualizacji danych po zmianie oferty lub kraju sprzedaży.

Obowiązki EPR warto zweryfikować przed rozpoczęciem sprzedaży zagranicznej albo przed wejściem na nowy rynek. Pozwala to uniknąć problemów z platformami sprzedażowymi, braków formalnych, zaległych raportów i konieczności późniejszego odtwarzania danych.

Weryfikacja obowiązków jest szczególnie ważna, gdy firma rozszerza sprzedaż internetową, zaczyna sprzedaż przez marketplace, wprowadza nowe produkty, zmienia opakowania albo sprzedaje elektronikę lub produkty zawierające baterie.

Sprzedaż zagraniczna może powodować obowiązki EPR w kraju, do którego trafiają produkty. Obowiązki te mogą dotyczyć opakowań, sprzętu elektrycznego i elektronicznego, baterii, akumulatorów oraz produktów zawierających baterie.

Każdy kraj może mieć własne wymagania dotyczące rejestracji, ewidencji, raportowania, opłat, umów systemowych lub przedstawiciela. Dlatego przedsiębiorca powinien analizować każdy rynek oddzielnie i sprawdzać nie tylko sam produkt, ale również jego opakowanie, sposób sprzedaży oraz elementy dodatkowe, takie jak baterie.

Jeżeli nie masz pewności, czy Twoja firma ma obowiązki EPR przy sprzedaży zagranicznej, warto przeanalizować kraje sprzedaży, rodzaje produktów, stosowane opakowania oraz to, czy produkty zawierają elektronikę, baterie lub akumulatory.

Pomagamy w weryfikacji obowiązków EPR, analizie opakowań, rejestracjach zagranicznych, przygotowaniu danych do raportowania oraz ustaleniu zakresu obowiązków dla sprzedaży do wybranych krajów.